خبرنگارِمیدان یا سامانه!!

محمد خداکریمی فعال رسانه ای:

استانداری هرمزگان، به مناسبت روز خبرنگار، فهرست بلندبالایی از اسامی را منتشر کرده است. این اسامی به ادعای این دستگاه از منابع متعددی گردآوری شده‌اند؛ از جمله خانه مطبوعات، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و چندین تشکل صنفی روزنامه‌نگاری. نگاهی هرچند کوتاه به این فهرست نشان می‌دهد که بخش عظیمی از اسامی، از سامانه خانه مطبوعات استخراج شده‌اند؛ سامانه‌ای که خود نیازمند پالایش مستمر و به‌روزرسانی دقیق است و در حال حاضر، خالی از اشکال و حاشیه نیست.

بدیهی است که قوانین حاکم بر خانه مطبوعات و همچنین سامانه جامع رسانه‌های کشور، نیاز به بازخوانی اساسی و تغییرات ساختاری دارند. به ویژه در مورد خانه مطبوعات، قوانین موجود، میان خبرنگارانی که واقعاً در عرصه تولید خبر فعالیت می‌کنند و افرادی که صرفاً به‌عنوان «خبرنگار» در لیست‌ها ثبت شده‌اند، هیچ تمایزی قائل نمی‌شود و هر دو گروه را با یک معیارمی‌سنجد. این رویه، نه تنها به شأن حرفه خبرنگاری لطمه می‌زند، بلکه اعتبارهرگونه تقدیر و حمایت رسمی را نیز زیر سؤال می‌برد.

متأسفانه، درسال‌های اخیرشاهد آن بوده‌ایم که افرادی با عناوین شغلی کاملاً غیرمرتبط با خبرنگاری ــ از جمله صفحه‌آرا، حروف‌چین، موزع (توزیع‌کننده) و حتی مسئولان مالی رسانه‌های استانی ــ در سامانه جامع رسانه‌ها و خانه مطبوعات به نام خبرنگار ثبت شده‌اند.علت این امر، آن است که حق بیمه این افراد توسط رسانه‌های متبوعشان پرداخت می‌شود و مدیران مسئول نیز به‌سهولت، آنها را درسامانه جامع به عنوان خبرنگارتأیید کرده‌اند و حتی برایشان پرونده خبرنگاری نیزتشکیل داده‌اند. منکرتلاش صفحه آراها و دیگرارکان رسانه ها و نشریات نیستیم اما باید بین خبرنگاران و این دسته ازشاغلان درمطبوعات تفاوت قائل شد. برخی دیگر نیز، کارمند دستگاه‌های اجرایی غیر از رسانه هستند و نام خبرنگار را تنها به‌عنوان یک عنوان فرعی یا تشریفاتی یدک می‌کشند.

با نگاه به اسامی خانه مطبوعات می توان خبرنگاران استان را به سه دسته تقسیم کرد: دسته نخست خبرنگاران فعال که حرفه شان خبرنگاری است وهمیشه درنشست ها و رویدادها حضوردارند.دسته دوم، افرادی که در دفاترنشریات فعال هستند ودراین شرایط ازدید مدیران مسئول، خبرنگارنیستند وبه کارهای دیگرنشریه مشغول هستند ودرنشست‌ها شرکت نمی کنند اما همین افراد با تایید مدیران مسئول درسامانه ارشاد و خانه مطبوعات خبرنگارقلمداد می‌شوند.دسته سوم، افرادی که به دلیل قرابت با مدیران مسئول و رفت و آمد با یک نشریه خاص،نام شان به عنوان خبرنگاردیده می شود اما شغل اصلی شان غیر رسانه‌ای است.

پیشنهاد می‌شود که این دسته از افراد، که فقط نام خبرنگار را بر پیشانی دارند، نه در مراسم رسمی روز خبرنگار، بلکه در مراسمی جداگانه و متناسب با شغل اصلی‌شان ــ به عنوان مثال توسط مدیران مسئول نشریات استانی یا سرپرستی روزنامه‌های کشوری ــ مورد تقدیر قرار گیرند. اما برای گرامیداشت روز خبرنگار، به‌یقین، اعضای خانه مطبوعات باید پیش از هرگونه دعوت و تقدیری، پالایش جدی وراستایی آزمایی می‌شدند.

اگرروابط عمومی استانداری هرمزگان در طول یک سال گذشته، فهرست خبرنگاران شرکت‌کننده در جلسات مختلف دستگاه‌های اجرایی، به‌ویژه جلسات استاندار با خبرنگاران را مستند جمع‌آوری کرده بود، امروز به روشنی مشخص می‌شد که چه کسانی خبرنگاران فعال، پیگیرمطالبات مردم و تأثیرگذار هستند و چه افرادی، تنها سایه‌ای از عنوان خبرنگار را در سامانه ارشاد و خانه مطبوعات یدک می‌کشند. موضوع، صرفاً هدیه یا اینترنت رایگان نیست؛ مسئله این است که شأن و حرمت حرفه‌ای خبرنگارانی که با تحمل گرمای بالای ۵۰ درجه و شرجی ۱۰۰ درصدی استان، در نشست‌ها و رویدادهای خبری شرکت می‌کنند، با قرارگرفتن درکناراسامی عجیب و بی‌ربطی که در سامانه‌های ارشاد و خانه مطبوعات وجود دارد، حفظ نمی‌شود. این هم‌راستایی، نه تنها توهینی به فعالان واقعی عرصه خبر است، بلکه تصویری مخدوش از جامعه رسانه‌ای استان به نمایش می‌گذارد.

نکته مهم دیگر اینکه  روابط عمومی استانداری تأکید کرده که تمامی برنامه‌های این دوره بر پایه شفافیت بنا شده است. این ادعا جای تقدیر دارد، اما اینکه اسامی خبرنگاران صرفاً بر اساس ترکیبی از لیست ارشاد، خانه مطبوعات، تشکل‌های روزنامه‌نگاری و نشست‌های یک سال پیش، و یک کارگروه (کارگروهی که برای اعلام اسامی تنها به اعضای خانه مطبوعات استناد کرده است) تعیین شده، همچنان جای تردید و پرسش دارد. با کمی دقت و مقایسه تطبیقی میان لیست خانه مطبوعات و نام افرادی که در طول یک سال گذشته به‌عنوان خبرنگار در برنامه‌های خبری و نشست‌ها حضورداشته‌اند، به‌آسانی می‌توان به اسامی افرادی دست یافت که نامشان در خانه مطبوعات دیده می‌شود، اما درهیچ‌یک از رویدادهای خبری استان، حضوری مؤثر و مستمر نداشته‌اند. با این حال، امروز نام آنها در کناراسامی خبرنگاران فعال و زحمت‌کش قرارگرفته است.

اگر واقعاً قصد داریم از نام و یاد خبرنگار پاسداری کنیم و از زحمات کسانی که با وجود دشواری‌های طاقت‌فرسای اقلیمی و معیشتی، درعرصه اطلاع‌رسانی حضوری پویا دارند، قدردانی کنیم، این شیوه انتخاب و تقدیر، نه تنها کارآمد نیست، بلکه ناکارآمدی و بی‌توجهی به واقعیت‌های عرصه رسانه را نیز به رخ می‌کشد. مگر اینکه هدف از این رویه، صرفاً جلب رضایت و دلجویی ازتمام دست‌اندرکاران مطبوعات استان باشد که این خود، بحثی دیگری است و نیازمند واکاوی در انگیزه‌ها و پیامدهای آن. آنچه مسلم است، خبرنگاری، حرفه‌ای است که درمیدانِ رویدادها معنا می‌یابد، نه در پشتِ میزهای اداری و سامانه‌های پالایش‌نشده.

انتهای پیام/