اسماعیل زارعی خبرنگار و تحلیلگر سیاسی اجتماعی:
انفجار گسترده تونلها و تأسیسات زیرزمینی در ارتفاعات علیالطاهر جنوب لبنان، تنها یک عملیات نظامی نیست؛ اسرائیل همزمان با بمباران و تخریب، در حال ساختن یک روایت رسانهای از «قدرت مطلق» و «شکست مقاومت» است.
اما در سوی دیگر، مقاومت نیروهای حزبالله در عیتاالشعب و ایستادگی آنان در یک نبرد نابرابر، روایت دیگری را پیش روی افکار عمومی قرار میدهد؛ روایتی که میگوید تخریب یک موضع، الزاماً به معنای شکست یک مقاومت نیست.
آنچه در ارتفاعات علیالطاهر رخ داده را باید در دو سطح دید؛ یک سطح، میدان نظامی و سطح دیگر، میدان رسانه و جنگ روانی.
اسرائیل با انفجار گسترده تأسیسات زیرزمینی و انتشار تصاویر آن، تلاش میکند یک پیام مشخص را منتقل کند: جنوب لبنان دیگر امن نیست و مقاومت حتی در عمق زمین نیز از دسترس قدرت نظامی اسرائیل خارج نخواهد بود.
این پیام فقط برای نیروهای حزبالله نیست؛ مخاطب آن مردم جنوب لبنان نیز هستند. هدف میتواند ایجاد ترس، افزایش فشار اجتماعی بر مقاومت و القای این تصور باشد که ادامه ایستادگی، هزینهای سنگین و بیپایان خواهد داشت.
در واقع، انفجار علیالطاهر تنها تخریب یک زیرساخت نیست؛ تصویر انفجار نیز بخشی از عملیات روانی است.
اما در روایتهای منتشرشده درباره علیالطاهر، یک نکته قابل توجه وجود دارد: تفاوت میان «تخریب یک تأسیسات» و «تسلط پایدار بر یک منطقه».
از یک سو، روایت رسمی اسرائیل بر نابودی زیرساختهای مقاومت و دستاورد بزرگ نظامی تأکید میکند و از سوی دیگر، گزارشهای مختلف درباره وضعیت میدانی و تغییرات کنترل مناطق، تصویری پیچیدهتر ارائه میدهد.
همین موضوع اهمیت بررسی دقیق ادعاهای رسانهای اسرائیل را بیشتر میکند. اگر تخریب یک مجموعه زیرزمینی بهتنهایی پایان یک تهدید است، چرا باید این عملیات با چنین حجم گستردهای از روایتسازی و تبلیغات همراه شود؟
پاسخ را باید در جنگ روانی جستوجو کرد؛ جنگی که هدف آن فقط نابودی تجهیزات نیست، بلکه شکستن روحیه طرف مقابل است.
در مقابل این تصویرسازی، عیتاالشعب قرار دارد.
روایتی که از مقاومت نیروهای حزبالله در این منطقه منتشر شده، از نبردی نابرابر حکایت دارد؛ نبردی که در برخی روایتها حتی با تعبیر «نبرد کربلایی» توصیف شده است.
اهمیت این تعبیر در این است که مسئله عیتاالشعب را از یک نقطه جغرافیایی فراتر میبرد. نیروهایی که در شرایط سخت نظامی تا آخرین مراحل ایستادگی میکنند، نشان میدهند که جنگ فقط با قدرت آتش تعیین نمیشود؛ اراده مقاومت نیز بخشی از معادله است.
به همین دلیل، عیتاالشعب را نمیتوان صرفاً نماد شکست حزبالله دانست. همانگونه که انفجار علیالطاهر نیز بهتنهایی نمیتواند به معنای پایان مقاومت تعبیر شود.
به نظر میرسد یکی از اهداف مهم این عملیات، ایجاد یک منطقه حائل و امن در عمق جنوب لبنان و خالیکردن این محدوده از جمعیت و عناصر مقاومت باشد.
اگر چنین شرایطی تثبیت شود، اسرائیل میتواند تصور کند که جبهه شمالی خود را تا حد زیادی کنترل کرده و با خیال آسودهتری به سایر تحولات منطقه بپردازد.
از همین رو، مسئله فقط علیالطاهر نیست. هر تپه، هر روستا و هر منطقهای که تخلیه شود، میتواند بخشی از یک تغییر بزرگتر در جغرافیای امنیتی جنوب لبنان باشد.
اما اینجاست که تجربه عیتاالشعب اهمیت پیدا میکند؛ زیرا جنگ روانی زمانی موفق است که بتواند ترس را به شکست اراده تبدیل کند.
تحولات جنوب لبنان را نباید با دو روایت افراطی توضیح داد؛ نه باید از واقعیتهای میدانی و برتری عملیاتی اسرائیل چشم پوشید و نه باید با تکیه بر تبلیغات اسرائیلی، مقاومت را تمامشده و نابودشده معرفی کرد.
اسرائیل توانسته با قدرت آتش گسترده، برخی زیرساختها و مواضع مقاومت را هدف قرار دهد؛ اما اینکه این اقدامات بتواند اراده و توان مقاومت را برای مدت طولانی از بین ببرد، مسئله دیگری است.از همین منظر، نبرد علیالطاهر و عیتاالشعب باید در کنار هم دیده شوند: یکی تصویر قدرت تخریب است و دیگری تصویر مقاومت و پایداری.
در نهایت، آنچه میتواند سرنوشت این معادله را تغییر دهد، بازدارندگی و توازن قدرت است.اگر اسرائیل به این نتیجه برسد که میتواند بدون پرداخت هزینه قابل توجه، مناطق بیشتری از جنوب لبنان را تحت فشار قرار دهد، طبیعی است که این سیاست را ادامه دهد.
اما اگر بداند هر اقدام نظامی با پاسخ و هزینه همراه خواهد شد، محاسبات تغییر میکند.
بنابراین، نبرد واقعی فقط بر سر علیالطاهر نیست؛ بر سر این است که کدام طرف میتواند اراده طرف مقابل را بشکند.
اسرائیل میخواهد از انفجار علیالطاهر یک پیام ترس و یأس بسازد و آن را به سراسر جنوب لبنان منتقل کند؛ اما تصویر عیتاالشعب پیام دیگری دارد:
ممکن است یک تپه تخریب شود، ممکن است یک تونل از بین برود، اما تا زمانی که اراده مقاومت باقی است، نمیتوان با یک انفجار پایان یک نبرد را اعلام کرد.
علیالطاهر؛ جایی که اسرائیل تونلها را منفجر کرد، اما جنگ بر سر روایت و اراده همچنان ادامه دارد.
انتهای پیام/ اسماعیل زارعی